اخته كرد و از آن روز مشهور بآقا محمد خان خواجه شد . پس از چندى فرار كرده به پدر خود محمد حسن خان پيوست . زمانى كه ابو تراب مشهور بشاه اسماعيل با كريمخان بمازندران آمد و كريمخان شكست خورد شاه اسماعيل بمحمد حسن خان پيوست . ابراهيم خان بغايرى و گروهى از خانان كه از احمد خان افغان هراسان بودند باشرف مازندران آمدند و از جمله اشيائى كه آورده بودند كوه نور و تاج ماه و دو قطعه الماس بود يكى به وزن هشت مثقال و كسرى و ديگرى شش مثقال . محمد حسن خان بگرجستان رفت و چون برگشت آقا محمد خان را در تبريز گزارد و باصفهان روآورده خواست بشيراز رود ليك آشوب سپاه باصفهانش بازگردانيد و دنبال حسين خان دولو بمازندران شتافت و سپاهش پراكنده شد . خواست باسترآباد بازگردد شيخ على خان بر او چيره شده بجنگل درگريخت و بدست يكى از مخالفان بسال 1171 هجرى كشته شد . و سرش را بدرگاه كريمخان آوردند چنان كه گفتيم . شعر : دى از سر تو تا بفلك يك گز بود * امروز سرت تا بدنت فرسنگىست محمد على خان قوانلو از بيم يوخارىباش حسين قليخان و ساير فرزندان حسنعلى خان را نزد كريمخان برده تكريم يافتند و در قزوين ماندند . كريمخان خواهر آقا محمد خان را بزنى گرفت و آقا محمد خان را همراه خود بشيراز برد و گروگانش بداشت . فرماندارى دامغان را بحسين قليخان داد وى باستراباد رفت آنچه از يوخارىباش خار راه بودند برداشت . محمد خان را حكومت داد و گماشتهء كريمخان را در دامغان بكشت سرانجام بتحريك يوخارىباش يموت ، او را بكشتند . شعر : هرگز بمال و جاه نگردد بزرك‌نام * بدگوهرى كه خبث طبيعيش در رگست قارون گرفتمت كه شدى در توانگرى * سك نيز با قلاده زرين همان سگست [ 750 - مرك كريمخان زند . ] 750 من الوقايع روز سه‌شنبه سيزدهم صفر سال هزار و صد و نود و سهء هجرى كريم خان زند در شيراز درگذشت . آقا محمد خان كه پس از سركوبى برادرش حسين قليخان جهانسوز ، در شيراز و گرگان بود تا هم او سركشى نكند و هم افراد ديگر خانواده‌اش آرام بمانند از غفلتى كه پاسبانانش دربارهء وى كردند با چاكرى از شيراز بگريخت . بعد از جنگهاى بسيار و سركوبى زنديان ، تهران را پاىتخت قرار داد و حاج ابراهيم خان شيرازى را وزير خود كرد . در تابستان سال 1197 چند كشتى روسى بساحل استراباد لنگر انداختند ايوانويچ رئيس دسته ، خواهش بنياد تجارتخانه در ايران كرده چنان كه رسم استعمارگران و سياست اروپائيانست كه از تجارتخانه آغاز ميكنند و سرانجام خانه